Проект «Межкультурный дистанционный диалог скульптур»

Подвижная скульптура ʺАли и Ниноʺ или ʺМужчина и женщинаʺ — располагается на побережье, перед самым въездом в Батуми, Грузия. Памятник был установлен в 2011 году, а его автором является Тамара Квеситадзе. Скульптура символизирует вечную любовь и понимание между народами. Названа она в честь героев одноименной книге, под авторством Курбана Саида.

В произведении повествуется о том, как потомок знатной азербайджанской фамилии Али хан Ширваншир влюбился в дочь князя Грузии Нино Кипиани, которая обучалась в женской гимназии Баку. Но на пути у влюбленных появилось препятствие — Али был мусульманином, а Нино — христианкой. Отец Али не был против их брака, а вот отец девушки противился тому, чтобы она вышла замуж за мусульманина. Несмотря на это, в конце концов влюбленные поженились, но на их жизненном пути возникало много препятствий, которые их разлучали. Скульптурная композиция состоит из 8-метровых мужчины и женщины. Обе статуи двигаются друг к другу, меняя свою позицию каждые 10 минут, пока не станут одним целым. Ночью Али и Нино подсвечиваются меняющимися цветами, что делает их незабываемо прекрасными.

Թեմա 10. Հին Հայաստանի մշակույթը.

  • Հայկական առասպելներն ու վիպերգերը

Առասպելներն ու վիպերգերը արտացոլում են ժողովրդի աշխարհայացքը,պատկերացումները բնության և հասարակության մասին,դրանք հնագույն գրականության ուշագրավտեսակներից են։ Հայկական ամենանշանավոր առասպելներից է  Հայկի և Բելի մասին զրույցը։
Այստեղ Հայկը հանդես է գալիս որպես ազատասեր ու ըմբոստ դյուցազուն֊հսկա,որը մերժում է  հնազանդվել բռնակալ Բելին և հեռանալով Բաբելոնից՝ հաստատվում է Հայքում։Ճակատամարտում սպանելով իր դեմ արշաված Բելին՝Հայկը հաստատում է երկրի անկախությունը։Հայկի անունով երկիրը կոչվում է Հայք։

Համաշխարհային գրականության գլուխգործոցներից է կարելի է համարել Արա Գեղեցիկի և Շամիրամի առասպելը։ Այն այնպիսի լայն տարածում է ունեցել,որ նրա որոշ հատվածներ արտացոլվել են նաև անտիկ հեղինակների երկերում,մասնավորպեսնշանավոր փիլիսոփա Պլատոնի «Հանրապետություն» աշխատությունում։Մովսես Խորենացին ավանդել է նաև Արամի և Տորք Անգեղիմասին առասպելները։ Հայոց պատմության հնագույն դրվագները ներկայացված են հին հայկական ժողովրդական վիպերգերում։Հնագույներից է Տիգրան Երվանդյանի և Աժդահակի վիպերգը,որն առասպելախառն հիշողություն է հայերի ու մարերի փոխհարաբերությունների մասին։

  • Հայոց նախաքրիստոնեական հավատքը

Նախքան քրիստոնեա լինելը, մենք հեթանոս էինք և երբ հաստատվեց քրիստոնեությունը  Հայաստնում, շատ հեթանոսական տաճարներ քանդեցինք, որոնց ավերակների վրա կառուցեցինք քրիստոնեական առաջին եկեղեցիները, այդ թվում նաև Էջմիածինը։

Թեմա 11. Ավատատիրության հաստատումը և Քրիստոնեության ընդունումը.

  • Ավատատիրության ձևավորումը Հայաստանում

Հայաստանում անցումը ավատատիրության կատարվում էր առավել արագ, քան Արևմուտքի որոշ երկրներում, որտեղ ստրկատիրությունը խոր արմատներ էր ձգել: Ավատականացման միտումներ Հայաստանում նկատվում էին դեռևս մեր թվականության առաջին դարերում, սակայն ավատատիրության հաղթանակի հետևանքով IV դ. սկզբներից մեր հայրենիքում կարևոր վերափոխություններ են կատարվում թե’ տնտեսության և թե’ կրոնի ու պետական կառուցվածքի մեջ: Ավատականացման հետևանքով ձևավորվեցին ազատների և անազատների դասերը: Եթե մինչ ավատատիրության հաղթանակը գյուղական համայնքների պարտականությունն էր հարկեր տալ պետությանը և պարհակներ կատարել, ապա դրանից հետո ազատ համայնականներն աստիճանաբար վերածվեցին անազատների: Այժմ նրանք պարտավոր էին բերքի մի մասը վճարել իրենց հողերին տիրացող կամ տիրացած ավատատեր-հողատերերին և նրանց համար կատարել հարկադիր աշխատանք: Աստիճանաբար նրանք վերածվում էին հողի վարձակալների: Միաժամանակ, ագարակ-դաստակերտներում բանող մշակ-ստրուկները, որոնց աշխատանքը դարձել էր խիստ անարտադրողական, իրենց արտադրանքի մի մասի նկատմամբ ձեռք էին բերում որոշ իրավունքներ և իրավապես աստիճանաբար հավասարվում շինականներին կամ գյուղացիներին:

  • Օգտվելով տարբեր աղբյուրներից ներկայացրե՛ք Ավատատիրական աստիճանակարգությունը/գրավոր կամ վիդեոդասի միջոցով

Մեծ Հայքի թագավորության աստիճանակարգությունը հիշեցնում էր մի բուրգ, որի գլուխ կանգնած էր արքան: Նա երկիրը կառավարում էր արքունիքի միջոցով և համարվում գլուխ երկրին Հայոց: Նա ուներ անսահմանափակ իրավունքներ իր հպատակների կյանքի ու գույքի նկատմամբ:Թագավորն իրավունք ուներ պատերազմ հայտարարելու, հաշտություն կնքելու, դեսպանություններ ընդունելու և բանակցելու այլ երկրների հետ: Միայն թագավորն իրավունք ուներ երկու ոտքին կարմիր կոշիկներ կրել: Բոլոր նախարարները եղել են նրան ստորակա, կատարել են ի սպասու ծառայություն և թագավորին տրամադրել իրենց զորաջոկատները: Թագավորական հրովարտակներն ու հրամաններն օրենքի ուժ ունեին: Պետական կարևորություն ունեցող հարցերում թագավորը խորհրդակցել է երկրի մեծամեծ իշխանների ու կաթողիկոսի հետ, իսկ անհրաժեշտության դեպքերում հրավիրել է աշխարհաժողովներ, որոնց մասնակցել են ոչ միայն նախարարներն ու հոգևորականությունը, այլև քաղաքային դասի և շինականների ներկայացուցիչները: Աշխարհաժողովները գումարվում էին երկրի առաջ ծառացած կարևոր խնդիրների լուծման նպատակով:

Թեմա 12. Պետական կառավարման համակարգը

  • Թագավորը և արքունի գործակալությունները / էջ 8-10/.

Թագավորական արքունիքը մի շարք գործակալությունների ցանց էր, որոնք իրականացնում էին վարչական, զինվորական, տնտեսական, դիվանագիտական և այլ գործառույթներ:

Հազարապետությունը սահմանում էր պետական հարկերը, հսկում դրանց հավաքումը, ղեկավարում պետական նշանակություն ունեցող աշխատանքները՝ նոր քաղաքների ու ամրոցների կառուցում, ճանապարհների ու ջրանցքների անցկացում և այլն: Հազարապետությանն էին ենթարկվում հարկահավաք պաշտոնյաները: Այս պաշտոնն սկզբում զբաղեցնում էին Գնունիները, ապա Ամատունիները:

Սպարապետության գլուխ կանգնած էր սպարապետը, որի հրամանատարության տակ էին գտնվում արքունի և նախարարական ինչպես հեծյալ, այնպես էլ հետևակ ուժերը: Նա անմիջականորեն ենթարկվում էր թագավորին, որը համարվում էր երկրի զորքերի գլխավոր հրամանատարը: IV-V դդ. այս գործակալությունը Մամիկոնյան տան ժառանգական իրավունքն էր: Սպարապետին էին ենթարկվում չորս բդեշխները և երկրի նախարարական զորաջոկատներն ըստ թևերի ղեկավարող չորս սպարապետները:

Մարդպետություն գործակալությունը վերահսկում էր արքունի տիրույթները, պահպանում էր արքունի գանձերը և ապահովում երկրի ներքին կարգ ու կանոնը: Նա արքունի կանանոցի վերակացուն էր, արքայաժառանգի դայակը և թագավորի խորհրդատուն: Գործակալը, որ կրում էր հայր-մարդպետ տիտղոսը, նշանակվում էր ներքինիներից:

Մաղխազությունը իրականացնում էր արքունական պահակազորի պարտականությունը: Գործակալը՝ մաղխազը, թագավորի 10 հազար մարտիկներից բաղկացած թիկնապահ գնդի հրամանատարն էր: Մաղխազությունը Խորխոռունիների տան ժառանգական պաշտոնն էր:

Թեմա 13. Պայքար թագավորական իշխանության պահպանման համար

  • Արշակ 2-րդի քաղաքականությունը

350-368թթ։ Նա սկսել է վարել ինքնուրյուն քաղաքականություն։ Հայոց այրուձին խեղճացնելու նպատակով կայսրը հրամայեց սպանել նրա եղբորը՝ Տրդատին։ Արշակը չընկճվեց։ Հայաստան է վերադառնում Գնելն ու Տիրիթը՝ Արշակի թոռները։ Տիրիթը ամուսնացած է լինում Փառանձեմի հետ, Գնելն էլ ուզում է այնպես անել, որ Տիրիթը ընկնի Արշակի աչքից։ Դրա համար Գնելը Արշակին սուտ բաներ է պատմում և Արշակը սպանում է Գնելին, Տիրիթին, ամուսնանում է Փառանձեմի հետ։

354թ․  Արտիշատի ժողով է լինում՝ արգելվում են հեթանոսական տոներից որոշները, ծառաներին ասում են, որ պետք է հնազանդվեն իրենց տերերին, իսկ տերերը պետք է գթասիրտ լինեն իրենց ծառաների նկատմամբ։ Կառուցվում են դպրոցներ և եկեղեցիներ։

Կաթոլիկոս՝ Ներսես Մեծ

Սպարապետ՝ Վասակ Մամիկոնյան

359-363թթ․։ Հակապարսկական ապստամբություն։

Թեմա 14. Հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարը 5-րդ դարում

  • Վարդանանց պատերազմը /բանավոր, դասագիրք, էջ 30-36

Պարսկաստանը ապստամբություններ էր սկսել, նրանց նպատակն այնն էր, որ հարևան պետությունները ընդունեն իրենց կրոնը՝ զրադաշտականությունը, բայց հայերը մերժեցին։ Պարսկաստանը սկսեց իր ապստամբությունները։

Պարսկական բանակը դեպի Հայաստան շարժվեց 451թ. գարնանը: Վարդան Մամիկոնյանի հրամանով հայոց զորքը հավաքվեց Այրարատում և արագորեն շարժվեց թշնամուն ընդառաջ: Սպարապետը ցանկանում էր ճակատամարտ տալ հայ-պարսկական սահմանում և կանխել երկրի ավերումը: Սակայն Մուշկան Նյուսալավուրտի հրամանատարությամբ պարսկական զորքն արդեն անցել էր Հեր ու Զարևանդ գավառները և շարժվում էր դեպի երկրի խորքը: Պարսիկների հսկայական բանակն ուժեղացված էր ընտիր հեծելազորով՝ Մատյան գնդով, ու մարտական փղերով: Պարսիկները շուտով մտան Վասպուրականի Արտազ գավառ և բանակ դրեցին Տղմուտ գետի աջ ափին՝ Ավարայրի դաշտում: Շատ չանցած այստեղ հասավ նաև հայոց բանակը և դիրքեր զբաղեցրեց գետի ձախ ափին:

  • Համեմատե՛ք Վարդան Մամիկոնյանի և Վասակ Սյունու դիրքորոշումները /գրավոր/.

Բույսերի և կենդանիների սելեկցիայի մասին

download (11)

Համառոտ սելեկցիայի մասին

Սելեկցիան մի գիտություն է, որը զբաղվում է տարբեր օրգանիզմների բնության մեջ գոյություն ունեցող տեսակների բարելավմամբ և կենդանիների նոր ցեղատեսակների, բույսերի նոր սորտերի և բակտերիաների նոր շտամների ստեղծմամբ։

Սելեկցիան մշակում է բույսերի և կենդանիների ժառանգական հատկանիշների վրա ներգործելու եղանակներ ՝ մարդու համար այն անհրաժեշտ ուղղությամբ փոփոխելու նպատակով։

Սելեկցիան բուսական և կենդանական աշխարհի էվոլյուցիայի ձևերից է և ենթարկվում է նույն օրենքներին, ինչ տեսակների էվոլյուցիան բնության մեջ, բայց բնական ընտրությունը, մասնակիորեն, այստեղ փոխարինվել է արհեստականով։ Սելեկցիան մեծ դեր ունի բնակչությանը պարենամթերքով ապահովելու գործում։

Բույսերի սելեկցիան օգնում է ստեղծել բույսերի նոր սորտերի և բակտերիաների նոր շտամներ: Իսկ կենդանիների սելեկցիան բարելավում է կենդանիների նոր ցեղատեսկները:

 

Սելեկցիան ՝ Հայաստանում

Հայաստանում ստեղծվել են ոչխարների մազեղ, բալբաս, ղարաբաղի, կարամանյան, այծերի ՝ կիլիկիայի, ձիերի ՝ ղարաբաղի, կիլիկիայի ցեղերը, ինչպես նաև տեղական տավարի, հավերի բազմաթիվ ձևեր։ Հայաստանը նաև բույսերի հարուստ բազմազանության օջախ է ՝ դրա շատ տեսակների (ցորեն, պտղատուներ, խաղող) ձևագոյացման կենտրոն։

,,Մուտացիաներ,, ընտանեկան նախագիծ

Համառոտ մուտացիաների մասին

Մուտացիան գենոտիպի կայուն փոփոխություն է, որը իրականանում է արտաքին կամ ներքին միջավայրի ազդեցության տակ: Մուտացիաների առաջացման պրոցեսը ստացել է ,,մուտագենեզ,, անվանումը:

Մուտացիաների առաջացմանը հանգեցնող հիմնական պրոցեսներն են ՝ ԴՆԹ- ների կրկնապատկումը, ԴՆԹ- ների վերականգնման խախտումները և գենետիկական ռեկոմբինացումը:

 

Մուտացիաների դասակարգումը

Մուտացիայի տեսությունը գենետիկայի հիմք է և այն բացահայտվել է Մենդելի աշխատանքներից հետո, Հյուգո դե Ֆրիզի կողմից: Ռուս բուսաբան Ս. Ի. Կորիժինսկին իր ,,Հետերոգենեզիս և էվոլյուցիա,, գրքում նկարագրել է բույսերի մոտ տեղի ունեցող թռիչքաձև պահելաձևը: Ըստ դե Ֆրիզի մուտացիան իրենից ներկայացնում է ժառանգական հատկանիշների թռիչքային ընդհատվող փոփոխականությունը: Դե Ֆրիզը մուտացիոն տեսության դրույթներն արտահայտում էր հետևյալ ձևով ՝

1. Մուտացիաներն առաջանում են հանկարծակի:

2. Մուտացիայի արդյունքում ստացված նոր ձևերը կայուն են ի տարբերություն ոչ ժառանգական փոփոխականության մուտացիաներն չեն առաջացնում չընդհատվող շարքեր, հնարավոր չէ նրանց դասակարգել միջին ձևի շուրջ: Նրանցից յուրաքանչյուրն ունի որակական տարբերություն:

3. Մուտացիաներն տարբեր բնույթի են և կարող են լինել ինչպես օգտակար, այնպես ել վնասակար:

4. Մուտացիաների հայտնաբերման հավանականությունը պայմանավորված է հետազոտվող անհատների թվով:

5. Միանման մուտացիաներ կարող են առաջանալ հաճախակի

Ժառանգական հիվանդությունների մասին

Ժառանգական հիվանդությունները մարդկանց բազմաբնույթ դրսևորումներն են: Ներկայումս այդ հիվանդությունների լիարժեք դասակարգում չկա, քանի որ դժվար է որոշել այս կամ այն ժառանգական ախտաբանության հիմքում ընկած չափանիշների շրջանակը, որոնցով հնարավոր է դրանք տարբերակել:

Ժառանգական հիվանդությունների մեծ մասի հիմքում ընկած է որոշակի գենի մուտացիան: Մուտացիայի ենթարկված գենի գործունեության արդյունքում սինթեզվում է փոփոխված կառուցվածքով սպիտակուց (ֆերմենտ), որն էլ հանգեցնում է նյութափոխանակային գործընթացների շղթայի համապատասխան փուլի խանգարումների։ Այդպիսի փոփոխություններն անվանում են ,,մետաբոլիզմի բնածին խանգարումներ,,։ Ներկայումս հայտնի են մարդու ավելի քան 3000 ժառանգական հիվանդություններ։ Դրանց մի մասը որոշվում են այնպիսի գեներով, որոնց գործունեությունը կախված չէ միջավայրի պայմաններից:

 

Ժառանգական հիվանդությունները տարբեր են լինում, սակայն կան այնպիսինները, որոնք փոխանցվում են միայն իգական սեռի ներկայացուցիչներին: Ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում դրանցից մի քանիսը ՝

1. Միգրեն

Միգրենի զարգացումը պայմանավորված է գլխուղեղի անոթների յուրահատուկ ակտիվությամբ, որն էլ իր հերթին պայմանավորված է լինում գենետիկ նախատրամադրվածությամբ: Ժառանգաբար միգրենի փոխանցումից խուսափելու համար հարկավոր է խստորեն հետևել առողջ ապրելակերպի կանոններին, հրաժարվել ծխախոտից ու ալկոհոլից, վերահսկողության տակ պահել կոֆեինի գործածությունն ու խուսափել սթրեսներից:

 

2. Գլաուկոմա

Այս հիվանդությունը սկսում է դանդաղ զարգանալ 50 տարեկանից հետո և կարող է դառնալ տեսության կորստի պատճառ: Շատ հաճախ գլաուկոման զարգանում է այն կանանց մոտ, որոնց մայրերը նույնպես բախվել են այս խնդրին, ուստի նման հավանականության առկայության դեպքում հարկավոր է պարբերաբար բուժզննում անցնել ակնաբույժի մոտ:

 

3. Օստեոպորոզ

Այս հիվանդությունն ախտահարում է շարակցական հյուսվածքները, դարձնում է ոսկորներն ավելի փխրուն ու բարձրացնում է կոտրվածքների հավանականությունը: Որպես կանոն օստեոպորոզը զարգանում է 65 տարեկանից բարձր կանանց մոտ և մեծ է հավանականությունը, որ մոր մոտ հայտնաբերվելու դեպքում այն հետագայում կարող է ախտորոշվել նաև դստեր մոտ:

 

4. Կրծքագեղձի ու ձվարանների քաղցկեղ

Կանայք կարող են իրենց մայրերից կան տատիկներից ժառանգել նաև գենային մի շատ յուրահատուկ մուտացիա, որը համարվում է կրծքագեղձի ու ձվարանների քաղցկեղի զարգացման պատճառներից մեկը:

18-22 мая

В Армении охранники при попытке поймать беглеца из больницы сами заразились коронавирусом

Я думаю, что люди должны относиться к этому вирусу более серьезно после этого инцидента. Этот человек виновен и не виновен, его ошибка в том, что он сбежал эгоистично и из-за этого были заражены охранники, но давайте учтем, что оставаться в изоляции непросто. Вам просто нужно понять, что изоляция себя не поставит под угрозу жизнь ваших родственников или людей, которых вы не знаете. Конечно, трудно где-то закрыться, когда на улице хорошая погода, свежий воздух, но каждый должен быть в состоянии сдерживать себя и осознавать, что его нужно изолировать, чтобы не заразить окружающих.

 

Не температура и не кашель: ученые выяснили самый распространенный симптом коронавируса

Я был очень заинтересован в этой новости, потому что здесь ясно объясняется, почему пожилые люди переносят вирус более серьезно, чем молодые и что является наиболее распространенным симптомом коронавируса. В статье говорится что вирус в организме человека может проявляться без жара, кашля и пневмонии, однако почти все зараженные теряют обоняние. На основе опытов с мышами ученые выяснили, что белки, с помощью которых коронавирус проникает в организм, вырабатываются клетками полости носа. У пожилых людей подобных белков больше, чем у молодых. Этим можно объяснить и тот факт, что пожилые пациенты тяжелее переносят заболевание, чем молодые.Сейчас ученые занимаются вычислением клеток, которые экспрессируют данные белки, то есть способствуют заражению коронавирусом. Полученные результаты позволят разработать вакцину от коронавируса.
источник информации: https://ru.armeniasputnik.am/